De UGR-waarde (Unified Glare Rating) is een internationale maatstaf die aangeeft in welke mate verlichting verblinding veroorzaakt voor mensen in een ruimte. Hoe lager de UGR-waarde, hoe minder hinderlijk het licht is. Bij professionele verlichtingsprojecten, kantoren, scholen, zorginstellingen en industriële werkplekken is de UGR-waarde een van de meest bepalende selectiecriteria naast lux-niveau en kleurweergave. De norm NEN-EN 12464-1 schrijft voor welke maximale UGR-waarde in verschillende werkomgevingen geldt: voor kantoor- en beeldschermwerk is dat doorgaans UGR<19, voor industriële ruimtes UGR<22 of UGR<25. Een armatuur dat niet aan de gestelde UGR-eis voldoet, kan leiden tot klachten over vermoeide ogen, concentratieproblemen en lagere productiviteit. Verlichting.nl biedt een uitgebreid assortiment professionele LED-panelen, downlights en plafonnières waarbij de UGR-waarde per product vermeld is, zodat u als installateur of inkoper altijd de juiste keuze maakt voor elk project.
Wat is de UGR-waarde en hoe wordt die berekend?
UGR staat voor Unified Glare Rating en is ontwikkeld door de CIE (Commission Internationale de l'Éclairage) als gestandaardiseerde methode om verblinding in binnensituaties te meten. De waarde wordt berekend op basis van vier factoren: de luminantie (helderheid) van de lichtbron, de grootte van de lichtuitstredende oppervlakken, de positie van de armaturen ten opzichte van de kijker en de achtergrondluminantie van de ruimte. De UGR-schaal loopt van 10 (geen verblinding) tot 30 (zeer hinderlijke verblinding), waarbij de meest gebruikte grenswaarden UGR<16, UGR<19, UGR<22 en UGR<25 zijn. Een UGR-waarde wordt altijd opgegeven als maximale grenswaarde voor een specifieke ruimte een armatuur met UGR<19 garandeert dat de verblindingswaarde bij correct gebruik onder de 19 blijft. Belangrijk: de UGR-waarde is een systeemwaarde, geen absolute producteigenschap. De uiteindelijke verblinding is ook afhankelijk van de plaatsing en configuratie van de armaturen in de ruimte.
Welke UGR-norm geldt per ruimtetype volgens NEN-EN 12464-1?
De norm NEN-EN 12464-1 is de Europese richtlijn voor verlichting op binnenwerkvlakken en bevat minimumeisen voor lux-niveau, kleurweergave (Ra) én maximale UGR-waarde per type ruimte. Voor kantoorwerkplekken, vergaderzalen en klaslokalen geldt een maximale UGR van 19. Beeldschermintensief werk en ruimten met hoge visuele eisen, zoals tekenkamers, laboratoria en controlelokalen vereisen UGR<16. Voor opslaghallen, magazijnen en eenvoudige industriële toepassingen is UGR<25 toegestaan, terwijl ruimten voor nauwkeurig montagewerk en metaalbewerking UGR<22 vereisen. Zorginstellingen (onderzoeksruimtes, operatiekamers) hanteren UGR<19, net als onderwijslokalen. Winkelruimten vallen doorgaans onder UGR<22. Als installateur of projectverantwoordelijke dient u bij elk project de van toepassing zijnde UGR-eis te bepalen en te documenteren, zodat de verlichtingsinstallatie aantoonbaar voldoet aan de norm. Verlichting.nl geeft per armatuur de UGR-waarde op in de productspecificaties.
Welk armatuurtype geeft de laagste UGR-waarde?
Het armatuurtype heeft een grote invloed op de UGR-waarde. LED-panelen met een prismatische of back-lit afscherming scoren over het algemeen het laagst: UGR<19 is standaard voor kwalitatieve panelen, waarbij speciale UGR<19-varianten met een PS-prismaplaatje de verblinding verder reduceren tot een niveau dat geschikt is voor de meest kritische kantooromgevingen. Bandraster-panelen met een UGR<15 reflector zijn bedoeld voor de laagste eisen aan visueel comfort, zoals tekenkamers of beeldschermintensieve ruimten. LED-downlights met een prismatische afscherming (UGR<22) zijn geschikt voor kantoren met beperkte beeldschermeisen. Opbouwarmaturen en spots hebben van nature een hogere UGR-waarde en zijn daarom minder geschikt voor werkruimten met strenge normen. Voor een verdere vergelijking tussen side-lit en back-lit panelen en hun invloed op UGR, verwijzen wij naar het artikel Side-lit vs back-lit LED panelen: wat is het verschil? (binnenkort beschikbaar).
Hoe beïnvloedt de plaatsing van armaturen de werkelijke UGR in de ruimte?
Een armatuur met een UGR<19-specificatie garandeert in de meeste gevallen een goede prestatie, maar de uiteindelijke UGR in een ruimte is ook afhankelijk van de opstelling. Armaturen die te dicht op werkplekken gemonteerd zijn of die in het directe gezichtsveld van de gebruiker vallen, veroorzaken meer verblinding dan armaturen die parallel aan de werkrichting zijn geplaatst of verder van de werkplek zijn verwijderd. De NEN-EN 12464-1 stelt dat bij beeldschermwerk armaturen buiten een zone van 60 graden rondom het verticale gezichtsveld geplaatst dienen te worden. Voor complexe projecten met afwijkende plafondhoogtes of bijzondere ruimtegeometrie is een lichtberekening in Dialux of Relux aan te raden, waarvoor EULUMDAT-bestanden (LDT-bestanden) van de gebruikte armaturen benodigd zijn. Verlichting.nl stelt EULUMDAT-bestanden beschikbaar voor vrijwel het gehele professionele assortiment deze zijn op te vragen via de productpagina of de klantenservice. Overweegt u ook dimfuncties in het project? Lees dan ons artikel over dimtechnieken: TRIAC, 1-10V, DALI-2 en Push-dim vergeleken. Voor kwalitatief hoogwaardige armaturen die ook op het vlak van flicker en rijke lichtkleur presteren, bekijk ook flash-free LED verlichting.