De Europese Unie heeft strengere eisen ingevoerd op het gebied van energie-efficiëntie om het elektriciteitsverbruik te verminderen en klimaatdoelen te behalen. Dit heeft directe gevolgen voor bedrijven en installateurs die actief zijn in verlichting en elektrotechniek. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste regelgeving en verplichtingen.
Verbod op Inefficiënte Lichtbronnen
Om de energietransitie te versnellen, zijn bepaalde conventionele lichtbronnen uitgefaseerd. Dit heeft gevolgen voor de beschikbaarheid en vervanging van verlichting in kantoren, industrie en andere bedrijfsomgevingen:
Gasontladingslampen: Sinds 1 januari 2019 mogen deze niet meer verhandeld worden.
TL-lampen (T8 buizen: 60, 120 en 150 cm):
Vanaf 1 september 2021: geen productie of import meer toegestaan.
Vanaf 1 september 2023: volledig verkoopverbod.
Halogeenlampen (G9, G4, GY6.35):
Vanaf 1 september 2018: geen productie of import meer toegestaan.
Vanaf 1 september 2023: volledig verkoopverbod.
Voor bedrijven betekent dit dat bestaande verlichting tijdig vervangen moet worden door energiezuinige alternatieven, zoals LED-verlichting. Dit voorkomt niet alleen problemen met naleving van wetgeving, maar zorgt ook voor lagere energiekosten en onderhoudskosten.
NEN-Normering voor Werkplekverlichting (NEN-EN 12464-1:2011)
Om optimale werkverlichting te garanderen, heeft de EU vastgelegd welke luxwaarden (lichtsterkte per vierkante meter) gelden per type werkruimte. Dit draagt bij aan een veilige, efficiënte en comfortabele werkomgeving.
Normen voor kantoorruimtes
Ruimte | Lux-waarde Kantoorruimte | 500 lux Vergaderruimte | 500 lux Gang | 200 lux Receptie | 300 lux Archief | 200 lux Kantine | 200 lux
Normen voor bedrijfshallen en industriële ruimten
Ruimte | Lux-waarde Opslag- en voorraadruimten | 100 lux Gangpaden | 150 lux Expeditie- en verpakkingsruimten | 300 lux Assemblagewerkplaatsen | 300 lux Galvaniseren en lassen | 300 lux Machinewerk | 300-500 lux Spuitcabines | 750 lux
Waarom voldoen aan de NEN-norm?
Een goed verlichte werkomgeving verhoogt de productiviteit en het welzijn van medewerkers. Bovendien kan onvoldoende verlichting leiden tot veiligheidsrisico’s en juridische aansprakelijkheid bij inspecties of arbeidsincidenten.
Arbobesluit: Verplichte Verlichting op de Werkvloer
Volgens het Arbobesluit, onderdeel van de Arbowet, zijn bedrijven verplicht te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving, inclusief voldoende en geschikte verlichting.
Verplichtingen voor werkgevers
Werkruimtes en verbindingswegen moeten goed verlicht zijn, zonder risico's voor de veiligheid of gezondheid van medewerkers.
Waar mogelijk moet er voldoende daglicht binnenkomen, ondersteund door kunstverlichting.
Kunstverlichting moet zo geplaatst zijn dat deze geen gevaren veroorzaakt, zoals verblinding of schaduwwerking.
De kleur van de verlichting mag de waarneming van veiligheids- en gezondheidssignalering niet beïnvloeden.
LED-verlichting voldoet aan deze eisen: het is veilig, energiezuinig, beïnvloedt kleurwaarneming niet en geeft minder warmte af dan conventionele verlichting.
Energiebesparingsplicht voor Bedrijven
Bedrijven met een jaarlijks energieverbruik van meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas zijn verplicht om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder toe te passen.
Wat betekent dit voor verlichting?
LED-verlichting valt binnen deze verplichting, omdat de investering vaak binnen 1 tot 4 jaar is terugverdiend.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft energieprestatie-eisen opgesteld per sector.
Bedrijven kunnen via de Wetcheck Energiebesparing van de RVO nagaan welke maatregelen verplicht zijn.
Verplichting Energielabel C voor Kantoorruimtes
Sinds 1 januari 2023 moeten alle kantoren groter dan 100 m² minimaal energielabel C hebben. Dit betekent een Energie-Index van 1,3 of hoger.
Niet voldoen aan deze norm? Het pand mag niet meer als kantoorruimte gebruikt worden.
Uitzonderingen:
Kantoorruimtes die minder dan 50% van het gebouw beslaan.
Monumentale panden.
Gebouwen die binnen twee jaar gesloopt worden.
Invloed van LED-verlichting op het energielabel
Door conventionele verlichting te vervangen door LED, kan het energielabel van een pand aanzienlijk verbeteren. Dit verlaagt het energieverbruik en draagt bij aan een duurzamer bedrijfspand.
Conclusie: Wat Moet je als Bedrijf of Installateur Doen?
Controleer bestaande verlichting: Zijn er nog TL, halogeen of gasontladingslampen? Deze moeten vervangen worden door LED.
Voldoe aan de NEN- en Arboregels: Zorg voor voldoende luxwaarden op werkplekken.
Houd rekening met de Energiebesparingsplicht: LED-verlichting is een verplichte en rendabele maatregel.
Check het energielabel: Kantoren >100 m² moeten minimaal energielabel C hebben.
Door deze maatregelen tijdig te implementeren, voorkom je boetes, verhoog je de energie-efficiëntie en verbeter je de werkomstandigheden.